Değişmesini değil rahatlamasını hedefleyin
Destek planı çocuğun karakterini değiştirme projesi olmamalıdır. Sessiz bir çocuk da anlamlı arkadaşlıklara ve doyurucu bir yaşama sahip olabilir. Önce çocuğun kendi isteği sorulur: daha rahat soru sormak mı, bir arkadaşıyla oynamak mı, sınıfta yardım istemek mi istiyor? Hedef yetişkinin sosyal beklentisinden çok, çocuğun katılımını engelleyen güçlüğü azaltmaya dayanmalıdır.
Rahat iletişim yolunu bulun
Yüz yüze uzun konuşmalar yerine ortak bir etkinlik sırasında kısa paylaşım bazı çocuklara daha kolay gelebilir. Çizim, yazı veya oyun da yaşa uygun iletişim yolları olabilir. Her gün konuşmasını talep etmek ve cevabını başkalarına anlatmak güveni azaltabilir. Dinlemek için alan açılır; çocuk yanıt vermediğinde hemen isteksiz veya saygısız olduğu sonucu çıkarılmaz.
Küçük ve gönüllü adımlar seçin
Sosyal kaygı varsa bütün zor durumları kaldırmak uzun vadede katılımı daraltabilir; buna karşılık hazırlıksız biçimde kalabalığa zorlamak da uygun değildir. Çocukla ulaşılabilir bir adım belirlenebilir. Örneğin tanıdığı bir akranla kısa bir etkinlik yapmak, büyük bir toplantıda konuşmaktan farklı bir başlangıçtır. İlerleme çocuğun gereksinimine göre düzenlenir; ağır kaygıda bu çalışma uzman desteğiyle planlanır.
Etiket ve kıyaslamadan kaçının
Misafirlerin yanında çok utangaçtır demek yerine alışması için zamana ihtiyacı olduğunu söylemek daha kapsayıcı olabilir. Konuşkan kardeşiyle karşılaştırılması, çocuğun kendisini eksik görmesine yol açabilir. Küçük katılım denemeleri fark edilebilir; ancak her adımı kalabalık önünde kutlamak bazı çocukları rahatsız edebilir. Geri bildirimin biçimi de çocuğun tercihine ve rahatlığına göre uyarlanır.
Okulda bir güven noktası oluşturun
Öğretmenle çocuğun hangi durumda daha rahat katıldığı konuşulabilir. Hazırlık fırsatı, küçük grup veya güvenilen bir yetişkine başvuru yolu seçenek olabilir. Amaç onu bütün zorlayıcı etkinliklerden kalıcı olarak çıkarmak değildir. Çocuğun gelişimsel ve duygusal ihtiyaçlarına göre katılım yolları çeşitlendirilir. Mahremiyet korunur; sınıfa çocuğun özel durumunu açıklamak her zaman gerekli veya yararlı değildir.
Katılım için küçük seçim alanı
Örnek bir hazırlıkta çocuk bir etkinlikte selam vermeyi, soru sormayı veya yalnızca ilk bölümde bulunmayı seçebilir. Hedef çocuğun ihtiyacına göre belirlenir; zorlanma arttığında ne tür yardım isteyebileceği de konuşulur. Yetişkin sonucu başkalarına anlatmadan önce çocuğun mahremiyetini gözetir. Katılmak istememesinin nedeni güvenli olmayan bir ortam ise önce bu sorun çözülür. Bu temsili örnek, yoğun sosyal kaygı için kendi kendine uygulanacak zorlayıcı bir maruz bırakma programı değildir. Belirgin sıkıntıda plan uzman desteğiyle oluşturulmalı, çocuğun küçük ilerlemeleri kendi hedefleriyle karşılaştırılmalıdır.
Ne zaman terapi düşünülür?
Çocuk istediği etkinliklerden korku nedeniyle uzak kalıyorsa, belirgin sıkıntı yaşıyorsa veya sonradan gelişen içe çekilme sürüyorsa değerlendirme gerekir. Uygun durumlarda yaşa uyarlanmış BDT, bireysel psikoterapi ve ebeveyn danışmanlığı kullanılabilir. Depresyon veya iletişim gereksinimi varsa plan buna göre değişir. İnternet önerileri çocuğu konuşmaya zorlamak için kullanılmamalı; amaç daha güvenli ve esnek katılım sağlamaktır.
Değerlendirme sürecinin genel çerçevesi için çocuk ve ergen psikiyatristi rehberini inceleyebilirsiniz.