Dönüşten önce engeli adlandırın
Çocuğun korktuğu veya kaçındığı durum anlaşılmadan yalnızca yoklama hedefi koymak yetersiz kalabilir. Okul güvenliği, zorbalık, ulaşım, öğrenme yükü ve sağlık gereksinimleri önce ele alınır. Kaygı kaynaklı kaçınmada hedef, çocuğun uygun destekle okula yeniden katılabilmesidir. Gerçek bir tehlikeye maruz kalıyorsa ilk adım o tehlikeyi gidermektir; alışması beklenmez.
Tek bir iletişim düzeni oluşturun
Aile, okuldan güvenilen bir yetişkin ve gerekiyorsa uzman arasında açık bir iletişim yolu kurulabilir. Her sabah farklı kişilerden farklı talimat gelmesi belirsizliği artırır. Kimin karşılayacağı, çocuk zorlanırsa kime gideceği ve ailenin ne zaman bilgilendirileceği önceden konuşulabilir. Paylaşılacak bilgiler amaçla sınırlı tutulur; çocuğun bütün sağlık öyküsünün okulun tamamınca bilinmesi gerekmez.
Ulaşılabilir adımları belirleyin
Kademeli dönüşün biçimi çocuğun durumuna göre değişir. Bir çocuk için güvenilen öğretmenle buluşmak, başka biri için belirli bir derse katılmak başlangıç olabilir. Bu örnekler herkese uygulanacak sıra değildir. Çocuğun katılımı, güvenliği ve okul düzeni birlikte değerlendirilerek planlanır. Hedefler belirsiz bırakılmamalı; gerçekleşen adımın ardından ne yapılacağı ve planın ne zaman gözden geçirileceği belirlenmelidir.
Sabahı tartışma alanından çıkarın
Kıyafet ve çanta gibi hazırlıklar uygun zamanda tamamlanabilir. Sabah uzun ikna konuşmaları yerine kısa, önceden kararlaştırılmış bir akış denenebilir. Yetişkin çocuğun zorlandığını kabul ederken planın varlığını da hatırlatabilir. Karşılıklı suçlama, utandırma veya başka çocuklarla kıyaslama dönüşü kolaylaştırmaz. Aile kendi tükenmişliğini fark ettiğinde bakım yükünü paylaşmak için destek aramalıdır.
Gelişmeyi yalnızca tam günle ölçmeyin
Katılımın yanı sıra sınıfta kalabilme, destek isteme ve arkadaşlarıyla bağlantı kurma gibi göstergeler izlenebilir. Örnek bir değerlendirmede kapıdan giriş kolaylaşmış ama öğle arası zor kalmışsa, plan tümden başarısız sayılmaz. Sorunlu adım yeniden çalışılır. Geçici düzenlemeler süresiz kaçınma düzenine dönüşmeden, çocuk ve okulun ihtiyacına göre gözden geçirilir.
Planın bir adımı işe yaramazsa
Örnek bir dönüş planında okul kapısına ulaşmak kolaylaşırken sınıfa girmek zor kalabilir. Bu, bütün planın başarısız olduğunu göstermez. Çocuk ve yetişkinler zor kalan geçişte kimin eşlik edeceğini, çocuğun ne beklediğini ve sınıfta kendisini güvende hissedip hissetmediğini yeniden konuşabilir. Planın basamağı gerektiğinde uyarlanır; fakat zorlanma yalnızca iradesizlik diye yorumlanmaz. Gözden geçirme zamanının önceden belli olması ailedeki belirsizliği azaltabilir. Bu temsili örnek, çocuğa özel değerlendirme olmadan uygulanacak standart bir okul dönüş programı olarak görülmemelidir.
Terapi hangi noktada devreye girer?
Kaygı söz konusuysa yaşa uyarlanmış BDT ve ebeveyn çalışması uygun olabilir. Öğrenme güçlüğü veya depresyon gibi eşlik eden durumlar ayrıca ele alınır. İlaç gereksinimi varsa karar hekim tarafından verilir; yalnızca okula gitmesini sağlamak amacıyla aile kendi başına ilaç başlamamalıdır. Dönüş planı genel bir internet önerisinden değil, çocuğun değerlendirmesinden hareketle oluşturulmalıdır.
Değerlendirme sürecinin genel çerçevesi için çocuk ve ergen psikiyatristi rehberini inceleyebilirsiniz.